Kiedy jest pełnia księżyca?

Pełnia to chwila, w której Księżyc znajduje się po przeciwnej stronie Ziemi niż Słońce. Widzimy wtedy całą jego oświetloną półkulę, a Księżyc wschodzi mniej więcej wtedy, gdy zachodzi Słońce, i świeci przez całą noc.

Od pełni do pełni mija średnio 29,53 dnia, czyli 29 dni, 12 godzin i 44 minuty. Astronomowie nazywają to miesiącem synodycznym. Pojedynczy cykl bywa krótszy albo dłuższy nawet o ponad sześć godzin, bo orbita Księżyca jest eliptyczna, a Ziemia nie obiega Słońca w stałym tempie. Dwanaście takich cykli to około 354 dni, więc pełnie co roku przesuwają się w kalendarzu o mniej więcej 11 dni, a w niektórych latach jest ich 13 zamiast 12.

Pełnia to jeden moment dla całej Ziemi, ale zegary w różnych krajach pokazują wtedy różne godziny. Pełnia z 24 grudnia 2026 roku wypada w Polsce o 02:28, w Tokio o 10:28 tego samego dnia, a w Nowym Jorku jeszcze 23 grudnia o 20:28. Dlatego zagraniczne kalendarze i aplikacje potrafią podawać inny dzień niż polskie.

Wszystkie daty na tej stronie liczymy dla czasu polskiego: zimą to UTC+1, latem UTC+2. Zmiana czasu jest już uwzględniona, więc godzina z tabeli to ta, którą zobaczysz na swoim zegarku.

Pełnia od tysięcy lat wyznacza rytm kalendarzy. Wielkanoc przypada w pierwszą niedzielę po pierwszej wiosennej pełni, ale Kościół wyznacza tę pełnię według własnych tablic, z równonocą zawsze 21 marca. Zwykle wychodzi to samo co z astronomii, lecz czasem różnica sięga miesiąca: w 2019 roku pierwsza pełnia po równonocy wypadła 21 marca, a Wielkanoc dopiero 21 kwietnia, i podobnie będzie w 2038 roku. Żydowska Pascha zaczyna się w pełnię miesiąca nisan, chińskie Święto Środka Jesieni obchodzi się w pełnię ósmego miesiąca księżycowego, a buddyjskie Wesak zwykle w majową pełnię.

W polskiej tradycji ludowej pod Księżyc planowano prace w polu i w ogrodzie: przy przybywającym sadzono to, co rośnie nad ziemią, a przy ubywającym warzywa korzeniowe. Do dziś wiele osób dobiera fazę Księżyca do strzyżenia włosów czy wielkich porządków, a pełnia bywa czasem osobistych rytuałów: podsumowań, wdzięczności i odpuszczania tego, co już nie służy. To zwyczaje i wierzenia, a nie zalecenia oparte na badaniach, ale wielu osobom taki rytm pomaga uporządkować miesiąc.